legitieme portie

Kind onterven? Wees bedacht op de legitieme portie.

Kind onterven? Wees bedacht op de legitieme portie.

20 oktober 2022

legitieme portie

In elke familie komt weleens onenigheid voor. Soms leidt dit tot de wens om een familielid te schrappen uit de nalatenschap. In dat geval is van belang je te realiseren dat het Nederlandse erfrecht een zogenaamde legitieme portie kent op basis waarvan je jouw kind nooit helemaal kunt onterven. In dit nieuwsbericht leggen wij beknopt uit wat de legitieme portie inhoudt, hoe deze wordt berekend en waar je op moet letten.

Legitieme portie

Nederland kent in principe testeervrijheid. Dit wil zeggen dat je vrij bent jouw erfenis via een testament naar eigen inzicht te regelen, al zijn er een paar wettelijke grenzen. Regel je niets, dan bepaalt het wettelijke erfrecht hoe jouw erfenis wordt verdeeld. Het kan voorkomen dat je als ouder een van je kinderen wenst te onterven. Dan wordt de testeervrijheid beperkt door de legitieme portie. De legitieme portie betreft een vordering in geld. In principe is deze geldvordering opeisbaar zes maanden na het overlijden van de erflater. Met een goed testament is deze opeisbaarheid jaren uit te stellen, namelijk tot het overlijden van de langstlevende partner.

 

Aangezien de legitieme portie een vordering in geld betreft, heeft het onterfde kind geen recht op spullen uit de nalatenschap. Daarnaast heeft het kind niets te zeggen over de verdeling van de nalatenschap, omdat het geen erfgenaam is. In een goed testament is de legitieme geen automatisch recht, maar laat je het onterfde kind zelf in actie komen. Hij of zij moet dan binnen de wettelijke termijn van vijf jaar na het overlijden van de erflater actief een beroep doen op zijn of haar legitieme portie. Overigens is niemand verplicht om het onterfde kind te informeren dat zijn of haar ouder is overleden. Wordt te laat een beroep gedaan op de legitieme, krijgt het onterfde kind helemaal niks.

 

Het kindsdeel

De grootte van de legitieme portie betreft de helft van het zogenaamde kindsdeel. Het kindsdeel is het erfdeel waarop het kind op basis van het wettelijke erfrecht aanspraak zou maken. Indien bijvoorbeeld sprake is van twee ouders en drie kinderen en een van deze ouders overlijdt, dan bedraagt het kindsdeel op basis van de wet 1/4de deel van de erfenis. De legitieme portie bedraagt, gelet op voorgaand voorbeeld, de helft van 1/4de deel en dus 1/8ste deel. Dit deel wordt toegepast op de legitieme massa, die in omvang enigszins kan afwijken van de nalatenschap.

 

Legitieme massa

De waarde waarover de legitieme portie wordt berekend, noemt men de legitieme massa. Deze bestaat uit de goederen van de nalatenschap vermeerderd met de waarde van bepaalde gedane giften tijdens het leven van de erflater. Het gaat hierbij om de volgende giften:

  • Giften die bewust zijn gedaan om de legitimaris te benadelen.
  • Herroepbare giften.
  • Giften waarvan het voordeel pas na het overlijden wordt genoten.
  • Giften aan kinderen en kleinkinderen.
  • Alle andere giften, bijvoorbeeld aan goede doelen, zijn slechts onderdeel van de legitieme massa indien deze zijn gedaan binnen vijf jaar voor het overlijden van erflater.

 

Vervolgens worden de volgende schulden op de legitieme massa in mindering gebracht:

  • Schulden van de erflater die na zijn dood blijven bestaan, voor zover dit geen legaten betreffen.
  • Kosten van de vereffening van de nalatenschap.
  • Schulden die ontstaan als gevolg van bepaalde in de wet opgenomen rechten.

 

Legitieme portie in omvang beperken

Het Nederlandse erfrecht zorgt er dus voor dat je jouw kinderen nooit geheel kunt onterven. Indien je dit om weloverwogen redenen toch wenst, bestaan mogelijkheden de legitieme portie zoveel mogelijk in omvang te beperken en de opeisbaarheid zo lang mogelijk uit te stellen. Bij een juiste estate planning wordt hier rekening mee gehouden. Je dient namelijk bedacht te zijn op de vormgeving van de vermogensoverheveling. Zoals hiervoor geschetst zullen bepaalde gedane giften namelijk bij de legitieme massa worden opgeteld, waardoor jouw onterfde kind hier via zijn of haar legitieme portie alsnog aanspraak op kan maken. Anderzijds is het zo dat alles wat het onterfde kind al krachtens erfrecht krijgt in mindering komt op zijn of haar legitieme portie. Door zorgvuldig met deze en andere elementen om te gaan, kan jouw doelstelling zoveel mogelijk benaderd worden.

 

Tot slot

Het onterven van een kind is een delicate kwestie die door het bestaan van de legitieme portie helaas belemmerd wordt. In jouw estate planning dient rekening gehouden te worden met je wensen hierover. Door bijvoorbeeld een goed testament en een weloverwogen schenkingsplan is veel mogelijk om de legitieme te verkleinen en de aanspraak van het kind uit te stellen. Wens je meer te weten over dit onderwerp? Neem dan contact op met onze estate planner, Gavin Vree, per e-mail via gvree@joanknecht.nl of per telefoon op +31 (0)40 240 9440.